Bio

Inspiratie

 

Jos van Immerseel werd geboren in Antwerpen (1945) en studeerde er piano (Eugène Traey), orgel (Flor Peeters), zang (Lucie Frateur) en orkestdirectie (Daniel Sternefeld). Als autodidact verdiepte hij zich in de organologie, de retoriek en de historische pianofortes. Zijn passie voor historische klavieren ontkiemde na de kennismaking met twee magnifieke exemplaren uit het Antwerpse Museum Vleeshuis (Joannes Dulcken – 1747; Conrad Graf – 1826), maar ook de contacten met geëngageerde musici als René Jacobs, de gebroeders Kuijken, Jaap Schröder, Anner Bijlsma, Paul Van Nevel, Guy de Mey en Paul Dombrecht waren van doorslaggevend belang. In combinatie met zijn fascinatie voor orgel en vocale muziek, leidde dit pad als vanzelf naar de oude muziek; kort daarop stichtte hij het Collegium Musicum (1964-1968) dat experimenteerde met renaissance- en barokrepertoire op historische instrumenten. Dezelfde weg voerde naar een diepgaande studie van het historische klavecimbel bij Kenneth Gilbert en – als volgende mijlpaal – een overwinning in het eerste klavecimbelconcours van Parijs (1973) na een unanieme bekroning door jury en publiek. Van Immerseel was de enige kandidaat die consequent voor het historische klavecimbel opteerde en zo een nieuwe fase inluidde in de geschiedenis van de Franse klavecimbelschool.

Solist – kamermusicus – dirigent – docent

Vandaag geniet Jos van Immerseel als solist wereldwijd erkenning en is hij te gast op de belangrijkste internationale concertpodia. Van Immerseel is ook een enthousiast kamermusicus, die geregeld aantreedt met geestverwanten als Claire Chevallier (piano), Chouchane Siranossian (viool), Lisa Shklyaver (klarinet) en Thomas Bauer (bariton).

Parallel bouwde van Immerseel een ijzersterke reputatie op als dirigent. Aanvankelijk richtte hij zich op de barokmuziek (met de roemruchte uitvoeringen van Monteverdi’s L’Orfeo in 1977 als hoogtepunt), maar gaandeweg schoven zijn onderzoek en orkestpraktijk verder op in de tijd, tot projecten rond Liszt, Poulenc en Gershwin toe. Hij hanteerde de baton bij het Radio-Kamerorkest, het Nederlands Kamerorkest, het Nederlands Kamerkoor, de Akademie für Alte Musik Berlin, de Wiener Akademie, het Budapest Festival Orchestra, Tafelmusik Toronto, Mozarteum Salzburg en Musica Florea Praag maar wordt sinds 1987 vereenzelvigd met zijn eigen muzikale laboratorium: Anima Eterna Brugge – een projectorkest met historisch instrumentarium dat na meer dan een kwarteeuw musiceren op de barricaden een even legendarische status als zijn dirigent heeft verworven.

Jos van Immerseel is daarnaast actief als docent aan muziekinstituten overal ter wereld: tussen 1982 en 1985 was hij samen met Ton de Leeuw artistiek directeur van het Sweelinck Conservatorium Amsterdam, maar hij was ook lange tijd professor aan het Conservatoire National Supérieure van Parijs, gastdocent aan de Schola Cantorum Basiliensis, de Kunitachi-University Tokio en de Indiana University Bloomington en gaf master classes van Weimar tot Fukuoka. Sinds 2014 richt hij onder de vleugels van Anima Eterna Brugge een eigen master class series in, die een groep internationale muziekstudenten naar Brugge voert om er historische uitvoeringstechnieken te verkennen.

Residenties – opnamen

Ook een reizend bestaan heeft nood aan ankerpunten: thuisbases van van Immerseel zijn het Brugse Concertgebouw – waar hij met Anima in residentie is sinds 2003 -, en de Opéra de Dijon, waaraan het orkest als ‘ensemble associé’ is gelieerd. Het traject van Jos van Immerseel wordt intussen gedocumenteerd door meer dan honderd opnamen – uitsluitend op en met historische instrumenten – bij labels als Accent, Channel Classics en Sony. Deze opnamen werden veelvuldig gelauwerd door de internationale muziekpers, onder meer met de Diapason d’Or, Le Choc du Monde de la Musique en FFFF de Télérama. Sinds 2015 verschijnen van Immerseels en Anima’s opnamen bij platengroep Outhere Music/Alpha Classics, met een feestelijke triptiek (Janáček / Dvořák; 5-delige box Berlioz / Debussy / Ravel / Poulenc; 4-delige box Schubertiade) als aanzet.

Muziek voorop – instrumenten

Klavierspeler, dirigent, onderzoeker, docent: het werk van Jos van Immerseel is zijn leven, en dat leven is muziek. In al zijn gedaanten breekt hij een lans voor de dialoog tussen muziekwetenschap en artistieke praxis. De dogma’s van de ‘authentieke uitvoeringspraktijk’ voorbij, is het bovenal de voordracht van het repertoire zoals de componist die voor ogen heeft gehad, die zijn denken en doen stuurt. Even essentieel zijn de instrumenten die een componist heeft gekend, gehoord, gebruikt: zij onthullen een schat aan informatie met betrekking tot stijl, tempo, dynamiek, akoestiek en balans. Geen wonder dat in het hart van van Immerseels activiteiten een collectie historische klavieren staat, die een periode van meer dan drie eeuwen bestrijkt en reikt van klavechord tot Hammond-orgel. Instrumenten, autografen en andere primaire bronnen brengen van Immerseel tot vlakbij de componist en zijn muziek: een noodzakelijk uitgangspunt dat zich onttrekt aan elk compromis.