Erard Gothic dubbelpedaalharp – Paris n° 4623

Het patent voor dit harptype werd geregistreerd in Londen anno 1836 op naam van Pierre-Orphée Érard (1794-1855). Het instrument is groter en zwaarder gebouwd dan de dubbelpedaalharp die zijn oom Sebastian Érard1 (1752-1831) eerder al had gepatenteerd en geproduceerd.

Model “Gothic” (vernoemd naar de ‘gotische’ stijl van de zuildecoratie) heeft 46 of 47 snaren (i.p.v. 43) – het aantal dat tot op vandaag bij concert- of pedaalharpen wordt gebruikt. Dit type werd zowel in Londen als in Parijs gebouwd, zij het met kleine verschillen – zoals de 2 leeuwen die op de voet van de Franse versie zijn gemonteerd versus draken met vleugels op de voet van de Engelse. Het instrument heeft overigens nog andere uitvoeringen gekend, en is onder meer vervaardigd in een variant die zich stilistisch liet inspireren door harpen uit de 18de eeuw.

Het klankbord dat Pierre-Orphée Érard- net als zijn oom, overigens – in deze harpen bouwde, bestaat uit een enkele laag hout. De nerf loopt horizontaal, zodat iedere snaar zijn eigen nerven heeft om te resoneren en daardoor ook een specifieke klank krijgt. Het totale klankbeeld is bijzonder helder: alle afzonderlijke tonen zijn goed te horen.

De Érard Gothic werd al gauw gebruikt over de hele wereld, zowel door solisten als in orkesten. Enkele beroemde fans van deze harp: Alphonse Hasselmans, Elias Parish-Alvars, Lily Laskine en Marielle Nordmann. Vandaag zijn er gelukkig nog heel wat bespeelbare historische exemplaren te vinden, al blijkt het mechaniek van deze instrumenten na jaren vaak onzuiver te zijn geworden – de restauratie daarvan is helaas een dure zaak…

Met dit schitterende instrument heb ik bij Anima Eterna Brugge al heel wat orkestpartijen mogen uitvoeren (o.a. van Franz Liszt en Maurice Ravel) en diverse opnamen kunnen realiseren (o.m. Debussy – ZZT 313 en Nikolai Rimsky-Korsakov & Alexander Borodin – ZZT 050502). Een van de momenten die mij het meest is bijgebleven, is een Anima-concert in Nürnberg in voorjaar 2015, waar de Érard Gothic n° 4623 zich in al z’n pracht mocht tonen in Debussy’s Danse sacrée – Danse profane (1904). Ik neem hem dan ook met plezier weer ter hand voor het gloednieuwe programma Por favor!

Marjan de Haer

1 Sebastian Érard heeft grote betekenis voor de ontwikkeling van de harp, daar hij het mechaniek en de bouw van het instrument heeft veranderd. Pierre-Orphée Érard schreef in 1821 een boekje over de vernieuwingen die zijn oom had doorgevoerd: The harp ; in its present improved state compared with the original pedal harp.